Sona Sulduzlu
Immi Xanåm nä etsin?

Soyuq, qaranlåq bir gecä idi. Häsän, arvadå Fatma ilä sözläâib könwlswz getdi. Häsänin otuz yaâå olardå. O, on il bundan öncä Fatma ilä, on yeddi yaâ gözäl bir näcib qåz ilä evlänmiâdi. Indi, on ildän sonra, onlarån beâ qåz uâaqlarå vardå. Altåncå uâaq da bu gecä dwnyaya gälmäk istäyirdi. Fatma doêmaqdan heç bir läzzät aparmårdå. Onun arzusu täkcä bir oêul sahibi olmaq idi. Bunu da tanrå ona çox görwrdw. Häsän aêzåndan çåxan acå sözw Fatmaya deyib evdän çåxdå. 
Fatma iki gecä-gwndwzdän bäri sancå çäkirdi. Bir az bundan qabaq su-kisäsi açålmåâdå. O, öz täcrwbäsindän bilirdi ki, vaxt çox qalmayåb vä här an uâaq dwnyaya gälä bilärdi. 
Gwndwz känd nä qädär dä gözäl, säfalå olsaydå da, gecälär qurxuluydu. Kändin ywzä yaxån evlisi var idi. Xalq yoxsulluqla yaâasaydålarda, här ailänin bir swrw uâaêå var idi. Känd ähalisi baâqa qonâu kändlär täk äkinçiliklä rwzgar keçirdirdilär. Kändin iki täräfini baê-baêat, bir täräfini täpälik vä o biri täräfindä göz iâlädikcä bom-boâ açåqlåq tutmuâdu. Täpänin dalånda bir qäbristanlåq vä aâaêåsånda da gwclw, bir çay axårdå.
Kändlilär uzun qåâ gecäläri qonaqlåqlarda, adam öldwrwb, ev yåêanlardan baâqa, täpänin dalånda olan qäbristanlåqdan vä ya çaydan gälän xortandan-cindän, danåâardålar. 
Häsän älindä olan fanusu hey o yana-bu yana tutub gözlärini qaranlåêa zilläyirdi. Gecänin bu vaxtånda här käs olsaydå qorxardå. Soyuqdan-qorxudan Häsänin heykäli payåz yarpaêå kimi äsirdi. O, yerdän göydän tutub onlarån yaradanåna da yaman deyirdi. 
Känddän bir iâåq gälmirdi. Göy nä qädär ulduzlu olsa da Häsän ayaêånån altånå zor ilä görwrdw. Dwzdwr ki qärbililär o illärdä demäk 1960-ci illärdä yerdän aya insan göndärirdilär, ancaq hälä bu kändä tämäddwndän heç bir xäbär yox idi. Känddä elektrik, su lwläsi yol açmamåâdå. Xalq iâåêå näft çåraêåndan alåb, suyu da çaydan, bulaêdan, bä'zän su quyusundan alårdålar. 
Mamanån evi kändin qåraêånda idi, burada mäktäb, mäscid, kätxuda, ärbabin da evi var idi. Mama, Immi adlå 35 yaâånda iri vä gözäl bir qadån idi. Onun özwnwn dörd qåzå bir oêlu var idi. Qadånlarån bir neçäsi doêan zaman Immini öz baâlarå wstwnä çaêårmazdålar. Onlar deyärdilär ki, Imminin äli xoâ deyil. Onun öz doêduêu qåzdår. Onlar baâqa bir qadånå, Säkinä adånda beâ oêlu, iki qåzå olan mamanå, öz doêmaqlaråna çaêårardålar. Säkinä xanåm käntxudanån anaså idi. O, çox kök, tänbäl özwndän razå bir arvad idi. Uâaq tutan zaman gäräk bir neçä ayrå qadånlar da ona yardåmcå olaydålar o iâini görä bilsin däyä istärdi. Bu iki mamanån âäxsiyyätläri yerdän göyä bir-birindän färqli idi. Kändin 70% dä çoxu Immini mamalåêa tutardålar. Bir mama ki, doêrudan da insan imi§. O här iâdä ävväldän därindän dwâwnärdi.Mäsäl wçwn o bir yoxsul evä çaêårålsaydå, özw ilä bir buxça, içindä bir sabån, bir neçä köhnä äski, bir az âäkär, bir qårtåm kärä götwrärdi, mabada bu âeylär zahå evindä olmasån,vä o, iâini istädiyi kimi görä bimäsin. Bu âeylär zahå evindä varsa onda o buxcasånå açmamåâ geri qaytarardå. 
Häsän, äli fanuslu Immigilin qapåsånå döydw. Evdän qäzäbli bir kiâi säsi cavab verdi: "kimsän? Gecänin bu vaxtå nä istäyirsän?"
" Mänäm, Häsän Abbas oêlu" 
"Häsän gecänin bu vaxtå nä istäyirsän? Niyä qoymursan xalq yatsån?"
"Äli qardaâ baâåna dolanåm, sizin evi bizim evdän çaêårårlar."
" Allah sizin evä dä bizim evä dä länät eläsin." Äli kiâi hirslä qapånå açdå. Älinin qapånå açmaêåla örtmäsi bir oldu. Eâiyin soyuq havaså Älinin yuxusunu baâåndan qaçårtdå. 
"Dur Immini oyadåm gälsin, dedi.
Äli yenä acå dilini iâä salåb arvadåna. 
"Ay qåz dur mwâtärin var dedi. Ancaq Äli aêzånå açmamåâ Immi paltarlarånå geyinib, buxçasånå hazårlayåb qoltuêuna vurub evdän çåxmaq istädi. Äli bir siqaret alåâdåråb yorêanå çiyninä salåb yerinin içindä oturaraq, kwp qaråså kimi deyinmäyä baâladå.
"Ay kiâi säni allahån qurtar belä danåâmaêå, Häsän eâidär, pis iâdir axå." Dedi Immi .Häsän isä: 
Mänim baxtåma sän bax. Mänim arvadåmån näyi azdår onun mamalåêa getmäyä ehtiyacå olsun? Gwndä bir kiâiylä yola dwâwr, gwndä bir arvadån pox-pwswrw ilä oynayår!"deyä baêårdå.
Bu sözlärin Immiyä heç yeniliyi yox idi. O, här däfä mamalåêa gedärdi, äri onu söywâlä yuyub arådardå. Gwn olmuâdu ki, äri onu evdän qovub, 
"Ya bu ev ya da mamalåq"demiâdi.
Äli hätta Immiyä, måndar deyib onu yemäk biâirmäkdän qovmuâdu. Yemäk biâirmäk on-dörd yaâånda olan qåzånån boynuna dwâmwâdw. Ancaq on-dörd yaâånda uâaq näcwr xämir yayåb çöräk yapaydå?! Qaragwnlwk Immini neçä yerdän tutmuâdu. Onun doêduêu uâaqlarån dördw qåz yalnåz biri oêlan idi. Onun äri qara qabaq, vasvaså bir adam imiâ.
Immi här iâdä bir parça od idi. Imminin wräyi o qädär yumuâaq vä rähimli idi ki o heç kimsäni qapådan äliboâ yola salmazdå. Onun bacaracaêå yalnåz mamalåq deyildi, o bir çox xästäliklärä dava- därman elärdi. O, iki kiâidän daha gwclw idi. Äkin äkmäkdän tutub dam suvamaêacan özw edärdi. Immi baâardåqlarånå bibisindän öyränmi§di. O, bibisini çox sevdiyinä görä onun yanånda çox qalmå§då. Bibisinin qåzå olmadåêå wçwn Immi ona här iâdä yardåm edärdi. Bibisi dä bu mähäbbätlärin äväzinä öz bildiyini Immiyä öyrätmiâdi.
Immi evdän çåxmamåâ ärinä bir neçä tapâåråq verdi. 
"Äli aêa män sähäräcän gälib çåxmasam, sän Mäläyi oyat, iâläri görswn, "dedi.
Äli kiâi qäzäbli ona baxåb 
"Gediâin olsun gäliâin olmasån!"dedi.
Immi yorêun gözläriylä ärinä baxåb, cavabsåz evdän çåxdå. 
"Salam Häsän qardaâ, de görwm väziyyät necädir?"
"Ay Immi bacå, görwrsänmi mänim baâåma nä od yaêår? Axå män altå uâaêå neyläyiräm? Män nä cwr onlarån qarnånå doyuracaêam?"
Immi, Häsänin cavabåndan razå olmayåb Häsänin sözwnw käsib dedi:
"Soruâduêum Fatmanån sancåså idi, nä zamandan baâlayåb?"Häsän isä
"Män nä bilim ay bacå män ki mama deyiläm. Vicdanåma and olsun axâam az qalmåâdå Fatmanå öldwrwb özwmw gwnaha batåram, ancaq allahdan qorxdum,"dedi.
Immi sözw däyiâdirmäk istäyirdi, ancaq Häsänin wräyi dolu idi. 
"Immi bacå and olsun säni-mäni yaradana bu däfä' dä qåz olsa uâaêå yanar tändirä atacaêam!"dedi. Immi isä: 
"Ay qardaâ bu nä sözdwr deyirsän? Nä olmuâ!? Mäyär mäni öldwrwblär, sändä Fatmanå öldwräsän; mäyär mänim ärim mänim qåzlaråmå yandåråbmå, sän dä uâaqlarånå yandårasan? 
Häsänin qäsdi Imminin wräyini såndårmaq deyildi, ancaq onun sözläri Imminin wräyini incitmiâdi. Evdä ärindän söywâlär eâitmiâdi, indi dä Häsänin Fatmaya yaman vermäyindän wräyi aêråyårdå. Acåqdan Imminin gözlärindän yaâlar su kimi axårdå. Yaâamå gözwnwn önwndän keçirdi. Qåzlarå bircä-bircä dwâwncäsindän keçirdi. Immi özw dä oêlan häsrätindä yanårdå, ancaq bu iâin niyäsini dwâwnämmirdi. O, nädän oêul istämäsini bilmirdi. Oêul istädiyini dä dar gwndä onun dalånda dursun, bir dä qonâularån laêåndan qurtulsun. Immi såx-såx, aêlaya-aêlaya dwâwnwrdw: Göräsän bu neçäminci däfä' dir ki onun getdiyi evlär dä oêul arzulayårdålar, ancaq uâaq qåz olurdu, Immi isä qolu-qanadå qårålmåâ evinä qayådardå. Immi bu gecäni dä belä bir gecä sayårdå. Fatmanån qarnånån görwnçwndän Immi onun qåz doêacaêånå sanårdå. 
Belä dä oldu. Imminin tutduêu uâaq qåz oldu. Immi uâaêån göbäyini käsib baâqa lazåm iâläri yerinä yetirdi. Zahåya yetiâib geyimini geydirdi. Immi zahånå yerindä yatårmaq istädi, ancaq Fatma qåvraq Imminin älindän qurtulub, bir âor-bälläsinä bänzäyän uâaêå yerindän qapåb ärinä sarå getdi. Fatma isä: 
"Qåzdår! Ala! Bu sän bu uâaq, nä istäyirsän elä, qåz olsa tändirä atacaêam deyä and içmiâdinmi!?"
Immi özwnw itirmädän, atåldå är-arvadån arasåna. 
"Nä iâ görwrswnwz kafirlär? Yaâamåmda çox sözlär eâidib, çox iâlärä âahid olmuâam yetär, ancaq mä´sum uâaêån öldwrwlmäsini görmämiâäm. Qåzdår! Nä olmuâ! Bilirsinizmi näqädär insanlar neçä-neçä ata-analar belä bir saêlam uâaêån häsrätini çäkmäkdädirlär!?"
Fatma:
"Yox Immi bacå Häsän namusuna and içib uâaq qåz olsa onu öldwrswn. Yoxsa namussuzdur. Män bir ömr bir namussuz ilä yaâamaq istämiräm." Fatma bu sözlär ilä zährini Häsänä tökdw.
Immi zahådan uâaêå almaêa çalåâårdå. Ancaq Fatma elä bir cwr gwc göstärirdi, diyäsän o bir saat bundan qabaq ölwmlä yaxa-yaxaya yapåâan insan deyildi. 
"Allah-äkbär! Räd ol burdan arvad, mänim cinimi qaldårma, älimi qana batåraram ha! Get köpäyin qåzå!", Häsän fatmata qåâqårdå.
Ancaq Fatma daha cana gälmiâdi, o haçana kimi töhmätä, zillätä boyun äyä bilärdi? Onun dözwmw daha baâa çatmåâdå. Beâ yetimin qwssäsi olmasay idi, o özwnw dä tändirä atåb, canånå qurtarardå. Ancaq onda beâ gwnahsåz, kimsäsiz uâaêa yazåq olardå. 
Immi uâaêå Fatmadan qapåb öz baêråna basdå. Fatma iki yolun arasånda qalan kimi bilmirdi neyläsin. Yumruêunu dwywnläyib nä gwcw varsa öz baâåna endirdi, sonra da hönkwrä-hönkwrä aêladå. 
Immi Fatmanå yataêåna keçirdib, onu ovundurdu.
Fatma qåzlarånån adlarå wstwndä dä här däfä' qan udmuâdu. Qaynanaså deyän adlarå, Qåzbäs ya da Qåzqayåt adlarå Fatma bäyänmirdi. O, istäyirdi än azåndan onun qåzlarånån gözäl adlarå olsun. Fatmanån sevdiyi, qoyduêu adlar qåzlaråna bunlar idi. Sona, Qumru, Tärlan, Xäzäl vä Gwlw. 
Fatma Imminin ona yaxån gälmäsini hiss edib, gözlärini yumdu. O, bu däfä' dä qåz doêduêu wçwn Immidän utanårdå. Immi zahåya yaxånlaâåb öz xeyir-duasånå verdikdän sonra bir dämir âiâ onun yaståêånån altåna qoydu. Bu zahånå al-anasåndan qoruyacaêåmåâ. Räsm belä idi, zahå täk qoyulmazdå. Täk dä qoyulsa onun yanåna bir dämir silah qoyulmalådår. On da al-anaså ya da baâqa cin-min ona yaxån dwâä bilmäzmiâ. 
Immi lazåm olan iâlärin hamåsånå görmwâdw. Indi evinä dönä bilärdi. O, äli boâ wräyi dolu idi. Bir nädän (bahana) axtarårdå wräyini boâatsån. O, bunu yaxâå bilirdi ki bir azdan sonra xäbär känddä yayålåb vä xalq deyäcäk:
" Imminin äli dwâmädi, yazåq Fatmanån yenä dä qåzå oldu." SON
Immi havanån iâåqlanmasån gözlwrdw. O, istämirdi nadan Häsänä aêåz açsån ki, mäni evimä yetir. O kädärli olanda özwnw iâ ilä mäâêul elärdi. O bu iâdän bir cwr dinclik alardå. 
Immi bilirdi ki, uâaêån qåz olmaså onun älinin ywngwllwywnä aêårlåêåna qalmayåb. Bu iâ yalnåz Fatma ilä Häsänä baêlådår. Amma o bunu biläräk özwnw qånayårdå. Imminin bu zahå evinä qädäm basmasåndan 3-4 saat keçmiâdi. Bu 3-4 saatda onun yalnåz bir qäm-qwssäsi var idi, oda bu ki necä bu ana-balaya näcat versin. Indi zahåda balasåda saê-sälamät idilär. Immi bundan razi idi. O bunu bilänmirdi niyä qåzån oêlandan däyäri azdår. Azå min dä'fä bu fikir onun beynindän keçmiâdi, amma o hälädä bir yerä çata bilmämiâdi. O bunu yaxâå bilirdi ki, bir uâaêån yaratmasånda bir kiâi vä bir arvadån rolu vardir. Onun wräyi istäyirdi oca säs ilä Häsänä qåâqåråb desin: Heyvan Häsän, buêda äkän buêda biçär, arpa äkän arpa biçär. 
Sähär yaxånlaâåb, ulduzlar get-bäget tökwlwb batdålar. Hava açåldlå, Immi zahå ilä körpäsinä baxåb getmäk istädi. Fatma oyaq idi; O özwnw yuxuya vursada, yanaqlarånån yaâåndan görwnwrdw ki, istäyir täk olsun, bälkä dolu wräyini boâalda bilsin. Immi bunu anlayåb içi yandå. 
Immi yol wstwndä çay baâåna getdi. Onun halå qaråâårdå, wräyi qalxlårdå: Yuxusuzluq, yorêunluq vä hämdä istirab onu iâdän salmåâdå. Immi çayån qåraêånda oturub äli ilä nazåk buzu såndåråb, soyuq suyu wzwnä , annåna vuran çaêå ruhu dirildi. Särin su elä bil därin bir yuxudan onu ayåtdå. O indi möhkäm qädämlär ilä evinä sarå getdi. 
Tändir evi qaranlåq idi, amma Immin iâåêa ehtiyacå yox idi. O här âeyin yerin bilirdi. O ocaêå yandåråb, ocaêa çoxlu odun qoydu vä bir qazan su asdå. Immi tövläyä gedib, inäkläri saêdå. Sonra mitbaêa dönwb, qazanå ocaqdan alåb çay kitrisini onun yerinä asdå. Evin bir quâäsindä bir yer hamam yerinä iâlänirdi. Immi qazanå bu yerä çäkib, bir dolçada soyuq su gätirdi. O paltarlarånå soyunub, iki qara uzun saçlarånå baâånån dövräsinä doladå ki islanmasån. Sonra, isti su ilä soyuq suyu qatåb täläsik yuêundu. Immi suyun oyana-buyana daâlanmasåndanda qorxmurdu. O özw bilä-bilä dövrbäri isladdi ta äri bilsin o uâaq tutandan sonra yuvunub, tämiz olubdur. Immi tämiz paltar geyib, çirk paltarlarån älindä ovkalayåb särdi. 
Immi çayå dämnäyib uâaqlarå oyadmaê wçwn otaêa girdi. Äri yatmåâdå. Yavaâcana därsä getmäli uâaêlarå oyadåb, Gwläri yuxulu qucaêåna alåb, mutbaêa götwrdw. Immi bilirdi äyär Gwlär otaqda qalsa, duran zaman aêlayåb, Älini oyadar, Älinin därdi deâilib, Imminin halån tutar.
Ocaêån istisi mutbaêå isilätmiâdi. Immi Gwläri bir gwâäyä salåb därsä gedän qåzlaråna qayånaltå ( subhanä) verib yola saldå. Özwdä yekä bir bardaq çay boâaldåb, isti-isti içdi. Sonra o Itä bir az çöräk atåb toyuq-cwcäni nindän buraxåb, onlarån qabaxlaråna bir az dän säpdi. Sonra o mitbaêa dönwb Gwlärin bäläyin däyiâib onu ämiâdirdi.
Immi Gwläri hazirlayåb qucaêåna alåb zahå evinä geri qayåtdå. O zahånån evinä yetiâändä saat on dövräsiydi. Fatmanån qåzlarå uâaêån dövräsin belä almåâdålar diyäsän onlar ömwrlärindä uâaq görmämiâdilär. Zahånån yorêun gözläri gwlwrdw. Immi Gwläri Fatmanån qåzåna tapâåråb, qollarån çårmaladå. Än ävväl bir bal çayå Fatmaya verib sonra quymaêå asdå. Fatmaya yaxånlaâåb soruâdu
"Eâiyä çåxmaq istäyirsän?" 
Fatma täâäkkwr eyläyib dedi: 
"Bir az var gälmiâäm, amma uâaêån altån däyiâmämiâäm."
Immi uâaêån altån deyiâändä onu diqqätlä näzärdän keçirtdi ki mäbada uâaq naqås olsun. Uâaq top kimi bir uâaq idi; saê-salåm rängi, bir az baâqa taza olan uâaqlardan aê, amma gözäl sevmäli idi. Fatma gwlä-gwlä dedi:
"Immi bacå qåzåmån adån nä qoyursan? Män sänä minnätdaram, bir âeyim yox sänä veräm, amma wräyim istir sän qåzåma ad qoyasan! Nä deyirsän?"
"Allah ata-anasåna çox görmäsin, amma yaxâådår özwz bir ad qoyasåz, taza hälä täläsmä, ad qoymaêa on gwn qalår, o vaxtacan hätmän gözäl bir ad taparsånåz."
"Yox Immi bacå elä indi bu saat bir ad vermälisän."
Immi anladå ki Fatma özwnw qaynanasånån älindän xilas etmäk wçwn istiyir, o uâaêa ad qoysun. Immi bir az fikirdän sonra dedi:
"Ulduz adåna nä deyirsän?"
Çox gözäldir kirvaså. Qåzåmån adån qoy Ulduz olsun."
Immi quymaêå hamåya bölwâdwrwb özwdä bir boâqab içdi. Uâaêå göyä qovzayåb qulaêåna säslädi, adån olsun Ulduz. Immi ad qoymaq märasåmindä bacarårdå. Uâaêa ad duvaya qoyub, dövräyä dwzwlän uâaqlara bir dänä-bir dänä verib dedi ( al uâaêå ver uâaêå el ucatsån bu uâaêå ). ...Analåq mähäbbäti Fatmanån wräyin yumuâatmåâdå. O gwlwmsäyä-gwlwmsäyä qåzlaråna baxårdå. O bilirdi ki, bugwn bu qåzlar naqädärdä âansåsåz olsalarda, gäläcäkdä häräsi bir yixili evin diräyi olacaqlar. 
Gwnlär keçdi aylar dolandå. Bir gwn Immi, Gwlär dalånda baêdan gälirdi, Fatmanån häyätinin yanåndan keçändä bir säs eâidib, durdu. Qulaêånå säsä tutub, qulaq asdå. 
"Dädäm sänä qurban, Ulduz! Nänäm sänä qurban Ulduz"
Immi divarin wstwndän boylanåb häyätä baxdå, gözw göydwywnä inananmadå. Häsän ulduzu belinä mindirib oynurdu. 
"Häsän qardaâ bu haman qåzdår ki, tändirä salårdån?"
Häsän tez uâaêå yerä qoyub ayaêa qalxår. 
"Salam Immi bacå, buyur içäri; çayåmåz hazårdår. "
"Demädin bu uâaq hanså uâaqdår?" Immi soruâdu.
Häsänin cavabå olmadåêåna zarafata salåb dedi:
"Arvad xaylaqå âeytan tayfasåndandår, bir baxåâla ruhuvu alår. Ägär qåz uâaêånå altå ayå ävväl öldwrdwn, yaxavå qurtaråbsan, yoxsa altå aylåqdan sonra imkansåzdår, bu säggiz aylåq uâaq bir baxåâå ilä canåmå, vä bir gwlwâw ilä dä ruhumu alår. Göräsän bu bir cadudur, yoxsa tilismä salmaqdår."
Immi bilirdi ki, Häsändä bunu bilir. Bu iâ nä cadudur, nä tilism, bälkä yalnåz ata-balanån arasånda olan mähäbbätdir, vässälam. Immi onun cavabånda dedi:
"Tilism-cadu män bilmiräm, yalnåz bunu biliräm atalar qädimdän deyiblär, ( oêlandå oxdu, bir kwndä poxdu, qåzdå nazdå, milyona azdå." Arvad bäladår, allah heç evi bälasåz qoymasån mäsälin diyä Immi öz yolunu tutub getdi.